Екlу/емыкlу (Uygun/Uygunsuz)

Takipçilerimin, özellikle de gençlerin “екlу” ve “емыкlу” gibi derin Adığe kavramlarını bilip bilmediğini gerçekten çok merak ediyorum.

Eski neslimizin bunlara oldukça aşina olduğundan hiç şüphem yok. Fakat acaba herkes bu kadim, temel kavramları bir sonraki nesle, çocuklarına aktarabildi mi?

Bunu başarabildiklerini umut ediyorum. Çünkü bu kelimeler o kadar kapsamlı ve önemliydi ki, uygunsuz bir şey yapan herhangi bir kişi, büyüklerinden sert bir “емыкlу” kelimesini duyduğu an derhal dururdu. Öte yandan, saygıdeğer bir kişi tarafından söylenen “екlу” kelimesi, eylemleri bu onayı hak eden kişiye fazladan bir güç ve şevk verirdi.

Peki, bu iki kısa ama böylesine kapsamlı terim —”емыкlу” ve “екlу”—tam olarak ne anlama geliyordu? Orijinal olmaya çalışmayacağım; Adığe Xabze’yi benden çok daha iyi bilen, derin saygı duyduğum, merhum (Yüce Allah ona rahmet eylesin) Barasbiy Bğajnokov’dan alıntı yapacağım:

“Емыкlу, davranışlardaki edepsiz, kaba ve uygunsuz olanın genel bir ifadesidir. Küfürlü sözler, aşırı yüksek sesle gülmek, laubali bir duruş veya yürüyüş, giyimdeki özensizlik, oburluk, açgözlülük, aşırı gevezelik ve benzeri şeyler bu şekilde değerlendirilir.

Екlу terimi ise tam tersi bir anlama sahiptir — edepli, düzgün, incelikli ve uyumlu. Ahlaki açıdan yetkin eylemlerin tüm çeşitliliğini kapsar; içinde bulunulan durum şartlarında doğru yönelimi ve ahlaki olarak haklı çıkarılmış doğru davranış araçları ve yöntemleri seçimini yansıtır.

Екlу-емыкlу karşıtlığı; edepli ve edepsiz olanın, ahlaki ve ahlaksız olanın tüm renklerini ve tüm alanını kapsar.”

Değerli takipçilerim, siz çocuklarınızı yetiştirirken “екlу” ve “емыкlу” terimlerini kullanıyor musunuz?