Adıgeliğe Sahip Olmak

Adıgecilik, zihinsel bir örgütlenme mekanizması ve gerçekliğin olgu ve ilişkilerinin ahlaki rasyonalizasyonu, sosyal gerçekliği inşa etmenin sosyal olarak belirlenmiş bir yoludur.

Ancak aynı zamanda, düşünme tarzları ve davranışların tüm çeşitliliğine rağmen ahlaki yasaların ruhu ve genel yönelimi korunduğunda, belirli bir ahlaki süreklilik içinde arzu edilen ya da mümkün olanın seçim ve uygulama özgürlüğüdür.

Etiğin yaşam dünyasını etkileme derecesi bir dizi nesnel ve öznel koşul ve duruma bağlıdır. Örneğin, Adige etiğinin ilkeleri yeterince öğrenilmemiş olabilir ve bu da başlı başına bir entropi tehdidi oluşturur.

«Adığe» teriminin sadece «Adığe etiği» anlamında değil, aynı zamanda bir bireyin, grubun, toplumun, ulusun ahlaki kültürünün gerçek durumunu veya kalitesini değerlendirmek için de kullanıldığının göstergesidir, bkz.: adygag’e khel’shch — «adıgeliğe sahip», adygag’e khelk’yim — «adıgeliğe sahip değil», adygag’e shchIag’e yakhal’yizhk’yim — «artık çok az adıgelikleri var», adygag’e k”ydahak’yim — «adıgelik göstermediler», adygag’e khuzèrakh’er — «adıgelik gösteriyorlar».

Anladığımız kadarıyla yukarıda bahsedilen ahlaki özelliklerden bahsediyoruz: insanlık, hürmet, alçakgönüllülük, incelik, cesaret, cömertlik, adalet, basiret vb.

Bu özellikler mevcut olabilir — ki bu olumlu olarak değerlendirilir — ancak eksik veya zayıf olabilir, yeterince parlak ve etkileyici olmayabilir; bu da olumsuz olarak algılanır: ahlaki cehalet, ruhun çöküşü, bir kişinin veya bir grubun önemli bir kusuru olarak değerlendirilir.

Bu nedenle şu öğüt verilir: Adygag’e zekheflykhkh’e — «Adıgeliğe hâkim olun, yani insancıl, bilge, asil olun veya öyle kalın…»

Adıgecilik, gördüğümüz gibi, toplumsal ve bireysel-kişisel ahlaki kodların özel bir ifadesidir.

Bu kodların etkileşimi, ahlaki yönelimli zihniyet imajını — adıge kh’el-shchen’i — ve dolayısıyla Adıge toplumunun temel kişiliğini yaratır.

«Adige Etiği», Profesör Bgazhnokov B. Kh.