Kabar-Balkar Cumhuriyeti Başkanı ve Milletvekillerine hitaben savcılık talebine karşı ortak açıklama
Kabar-Balkar Cumhuriyeti Başkanı ve Milletvekillerine hitaben, cumhuriyetin bütünlüğü ve toprak bütünlüğü güvenceleri ile KBC Başkanı’nın KBC’nin güvenlik ve toprak bütünlüğünü sağlama yetkilerine ilişkin hükümlerin anayasadan çıkarılmasına yönelik savcılık talebine karşı hazırlanan ortak açıklama.
10.06.2026
Kabar-Balkar Cumhuriyeti Başkanı Sayın K. V. KOKOV’a
Kabar-Balkar Cumhuriyeti Parlamento Başkanı Sayın T. B. EGOROVA’ya
Kabar-Balkar Cumhuriyeti 7. Dönem Parlamento Milletvekillerine
KABAR-BALKAR CUMHURİYETİ KAMUOYU TEMSİLCİLERİNİN ORTAK BEYANATI
Aşağıda imzası bulunan bizler, Kabar-Balkar Cumhuriyeti Anayasası’ndan, toprak bütünlüğü ve dokunulmazlığı ilkelerini güvence altına alan hükümlerin yanı sıra cumhuriyet başkanının devlet yapısının garantörü olma statüsünün kaldırılması yönündeki girişimlerden derin endişe duyduğumuzu ifade ediyoruz.
KBC Parlamentosu, 3 Haziran 2026 tarihinde, cumhuriyet savcılığı tarafından bu yılın Mart ayı sonunda sunulan itiraz dilekçesini görüşmek üzere kabul etmiştir. Söz konusu itiraz, KBC Anayasası’nın 5. maddesinin 2. ve 3. fıkralarının, 78. maddesinin 1. ve 2. fıkralarının ve 80. maddesinin 1. fıkrasının yürürlükten kaldırılmasını öngörmektedir.
Parlamento tarafından bu itirazın gündeme alınmasını son derece hatalı ve Rusya Federasyonu’nun bir öznesi olarak Kabar-Balkar Cumhuriyeti’nin geleceği açısından tehlikeli bir adım olarak değerlendiriyoruz. Cumhuriyetin devlet yapısının ve toprak bütünlüğünün anayasal güvencelerinin korunması konusunda ısrarcıyız.
KBC Savcılığı’nın itirazı, Rusya Federasyonu Anayasası’nın açık hükümlerini görmezden gelmektedir. Rusya Federasyonu Anayasası’nın 5. maddesinin 2. fıkrasında yer alan “Cumhuriyet (devlet) kendi anayasasına ve mevzuatına sahiptir” ibaresi, RF Anayasası’nın cumhuriyeti bizzat bir devlet olarak tanıdığını göstermektedir. Bu nedenle, KBC Anayasası’nda “devlet yapısı”, “devlet başkanı” ve “toprak bütünlüğü” gibi kavramların yer alması, federal ilişkilerin gelişimi için sadece kabul edilebilir değil, aynı zamanda zorunludur.
Denetleyici kurumun, devletin güvenliğini ve bütünlüğünü koruma yetkisinin yalnızca Rusya Federasyonu Cumhurbaşkanı’na ait olduğuna dair iddiası bir kavram kargaşası yaratmaktadır. RF Cumhurbaşkanı, birleşik bir federal devlet olarak Rusya Federasyonu’nun toprak bütünlüğünü sağlar; ancak bu durum, federasyon öznelerinin kendi anayasalarında, birleşik devletin ayrılmaz bir parçası olarak kendi toprak bütünlüklerinin güvencelerini sabitleme hakkını ortadan kaldırmaz.
Toprak bütünlüğü ilkesini güvence altına alan hükümlerin KBC Anayasası’ndan çıkarılması, önerilen değişikliklerin en yıkıcı boyutudur. Cumhuriyetin anayasasından toprak dokunulmazlığına ilişkin madde çıkarılırsa, federal merkez, çok uluslu halkın görüşünü dikkate almadan KBC sınırlarını tek taraflı olarak değiştirme yönünde yasal bir zemin elde edecektir.
- Böyle bir süreç şu sonuçlara yol açabilir:
- Kabardeylerin, Balkarların ve diğer halkların yüzyıllardır yaşadığı toprakların Rusya Federasyonu’nun komşu öznelerine devredilmesi;
- Tarihsel olarak oluşmuş ulusal ilçelerin “Federasyon çıkarları” adı altında lağvedilmesi veya sınırlarının yeniden çizilmesi;
- Cumhuriyetin, federal merkezin kendi takdirine göre toprak düzenini keyfi olarak değiştirmesine karşı elindeki son anayasal kalkanı da kaybetmesi.
Kabar-Balkar Cumhuriyeti Anayasası’nın toprak dokunulmazlığı konusunda sessiz kalmasına izin veremeyiz. Bu konu teknik bir hukuki ayrıntı değil, cumhuriyetin ulusal-topraksal bir topluluk olarak varlığını sürdürme meselesidir.
Söz konusu hükümlerin KBC Anayasası’ndan çıkarılması yönündeki girişim münferit bir olay olmayıp, federal merkezin Rusya Federasyonu bünyesindeki cumhuriyetlerin özel statülerini ortadan kaldırmaya yönelik yürüttüğü sistemli çalışmanın bir parçasıdır. Son 25 yıldır tanık olduğumuz bu stratejinin temel aşamaları şunlardır:
- 2001 yılı — RF Anayasa Mahkemesi, Federal Sözleşme’nin cumhuriyetlerin egemenliğini güvence altına alan hükümlerini geçersiz saydı. Bunun sonucunda, 90’lı yıllarda kabul edilen devlet egemenliği deklarasyonları hukuki geçerliliğini fiilen kaybetti;
- 2005 yılından itibaren — Cumhuriyet başkanları artık halkın doğrudan oylarıyla seçilmemeye başladı. RF ve KBC anayasalarında hâlâ beyan edilmesine rağmen, halk iktidarın gerçek kaynağı olmaktan çıkarıldı. Böylece cumhuriyetler, kendi federe sınırları içinde siyasi olarak kendilerini ifade etme hakkından mahrum bırakıldı;
- 2018 yılı — Okullarda anadil eğitiminin zorunlu olmaktan çıkarılması, devlet yapısının kültürel temellerine darbe vurdu. Oysa RF Anayasası’na göre cumhuriyetlerin resmi dilleri, bu cumhuriyetlerin kendi sınırları içinde Rusça ile eşit statüye sahiptir;
- 2020 yılı — Bölgesel yönetim organlarını fiilen federal yapılara bağlayan ve “tek bir kamu gücü” oluşturmayı amaçlayan anayasa reformu gerçekleştirildi;
- 2021–2022 yılları — Cumhuriyet liderleri için “cumhurbaşkanı” unvanının kullanılmasının yasaklanmasıyla devlet yapısının siyasi sembolü ortadan kaldırıldı;
- 2023 yılı — Tüm cumhuriyetlerde, devlet yapısının en önemli kurumlarından biri olan anayasa mahkemeleri nihai olarak lağvedildi;
- Ve şimdi — Cumhuriyet parlamentosunun, savcının KBC Anayasası’ndan devlet yapısı ve toprak bütünlüğüne ilişkin hayati maddelerin çıkarılmasını talep eden itirazını kabul etmesi.
Böylece, KBC Anayasası’nın temelini oluşturan 1992 tarihli sözleşmeye dayalı federal yapı modeli sistemli bir şekilde tasfiye edilmektedir. Henüz vakit varken bu sürecin durdurulması çağrısında bulunuyoruz.
Ülkede, federal yapı ilkelerine fiilen aykırı olan ve Federasyonun kendi güvenliğini ve bütünlüğünü tehdit eden sistematik bir merkeziyetçilik süreci yürütülmektedir. Halkların ulusal çıkarlarını zedeleyen bu tür düşüncesiz adımlar, kaçınılmaz olarak ayrılıkçı eğilimlerin artmasına yol açacaktır ve bu durum kesinlikle Rus devletinin çıkarlarına uygun değildir.
Kabar-Balkar, iki kurucu halkın bir arada yaşadığı bir cumhuriyettir. On yıllar boyunca “devlet yapısı, bütünlük ve güvence olarak cumhuriyet başkanı” şeklindeki anayasal formül, etnik gruplar arası uyumun temelini oluşturmuştur. Bu sembollerin kaldırılması, federal merkezin Federal Sözleşme imzalanırken KBC halklarına verdiği güvencelerden vazgeçmesi ve cumhuriyetin kendi toprakları üzerindeki iradesinin artık bir öneminin kalmadığına dair bir mesaj olarak algılanmaktadır.
Federal merkezle bir çatışmaya girme niyetinde değiliz; sadece Rusya Federasyonu Anayasası’nda da güvence altına alındığı üzere, kağıt üzerinde bir cumhuriyet olmaktan öte, Federasyonun tam yetkili bir öznesi olmamızı sağlayacak asgari anayasal güvencelerin korunmasını talep ediyoruz. KBC Anayasası’ndan devlet yapısı ve toprak bütünlüğüne ilişkin temel hükümlerin çıkarılmasına kesin bir dille karşı çıkıyoruz.
Bu beyanın saygıdeğer muhataplarına, en temel görevlerinin kendi cumhuriyetlerinin çıkarlarına zarar vermeyecek yasalar ve kararlar almak olduğunu hatırlatmak isteriz. Söz konusu meselede de bu ilkeye bağlı kalacağınızı umuyoruz. Kabar-Balkar’ın, içi boşaltılmış bir “özne” ismi taşımaktan ziyade, Rusya Federasyonu öznesinin tüm anayasal haklarına sahip bir ulusal cumhuriyet olarak korunmasında üzerinizde tarihi bir sorumluluk bulunmaktadır. Toprak bütünlüğü güvencelerinin KBC Anayasası’ndan çıkarılması, geri dönülemez sonuçlar doğurabilecek bir adımdır.
Savcılık tarafından itiraz edilen anayasa hükümlerinin korunması, federalizm ilkelerinin hayata geçirilmesinin zorunlu bir koşuludur. Devlet aklıyla hareket ederek Kabar-Balkar Cumhuriyeti’nin RF’nin eşit haklara sahip bir öznesi olarak hukuki temellerinin zayıflatılmasına izin vermeyeceğinizi içtenlikle ümit ediyoruz.
Yukarıda açıklanan nedenlerle, KBC Anayasası’ndan toprak bütünlüğü ve dokunulmazlığı güvencelerini, devletin en önemli işlevi olan devlet yapısının korunmasını ve cumhuriyet başkanının “devlet başkanı” statüsü ile KBC’nin güvenlik ve toprak bütünlüğünü sağlama yetkilerini çıkaran KBC Savcılığı itirazını kabul etmemeniz çağrısında bulunuyoruz.
Saygılarımızla,
Подписи / Signatures:
- Marks ŞAHMURZOV — “Siyasi Baskı Kurbanları Rusya Derneği” Kabar-Balkar Şubesi Başkanı
- Hakim KÜÇMEZOV — “Yabloko” Partisi Kabar-Balkar Şubesi Başkanı
- Valeriy HATAJUKOV — Kabar-Balkar Bölgesel İnsan Hakları Merkezi Başkanı
- Muzarib BJAHKOV — KBC Onurlu Mimarı
- Ismel MEŞEV — Toplumsal Aktivist
- Zaurbek KOJEV — Tarih Bilimleri Adayı
- Zaudin TOKOV — Ressam
- Muhamed BERHAMOV — Toplumsal Aktivist
- Azamat ŞORMANOV — Toplumsal Aktivist
- Alim PŞİBİYEV — Gazeteci, “Sdelano v KBR” Kanalı Genel Yayın Yönetmeni
10.06.2026