Kahraman

Nart destanı çoğu kez haklı olarak kahramanlık destanı olarak adlandırılır. Onda pek çok kahramanın maceraları, serüvenleri ve yiğitlikleri anlatılır.

XX. yüzyılda Nart destanının ulusal menşei meselesi üzerine şiddetli bilimsel tartışmalar yaşandı. Destanın kendi ulusal versiyonunun birincilliği konusunda başlıca rakipler Osetler ve Çerkeslerdi (Kabardeyler, Adıgeler, Şapsığlar).

Bu iki taraftan her biri «Nartlar»ın yaratıcıları olarak kendi uzak atalarını görüyordu — Osetler İran dilli İskitleri, Sarmatları, Alanları; Çerkesler ise Maykop kültürünün kabilelerini.

Polemik bugüne dek dinmemiştir; her ne kadar bu tartışmaya mantıksal noktayı çoktan Oset bilim insanı Profesör B. Gardanov koymuş olsa da: «Bu destanın en kadim çekirdeğini, genel Kafkas ve dünya çapında yayılmış kozmik ve totemik mitler oluşturur. Zira böylesi mitlerin ortaya çıkışının en derin kadimliğe ait olduğu son derece açıktır; o dönemde elbette ne ‘Alan’ ne de Oset halkı henüz mevcut değildi… Ve dolayısıyla, Nart destanının en kadim çekirdeği köken olarak ortaçağ Alanlarıyla, hele hele çağdaş Osetlerle değil, Kafkasya ve Karadeniz bölgesinin en eski nüfusuyla bağlantılıdır.»

A. Kasyan bu sonucu kendi bulgularıyla tamamlar: Maykop kültürünün dili (MÖ 5.–3. binyıl) yalnızca Kuzey Kafkas ana dili olabilir — Adıge (Çerkes) dilinin atası olan dil.

Kaynaklar
Kasyan A. «Anadolu’nun Çivi Yazılı Dilleri (Hatti, Hurri-Urartu, Anadolu): Etimoloji ve Dilbilgisi Sorunları». Moskova, 2015.
Gadagatl A. M. «Kahramanlık Destanı ‘Nartlar’ ve Onun Doğuşu». Krasnodar, 1967.

«Nartlar Hakkında Efsaneler» projesinin yazarı Ekopark Dolina Narzanov @park_dolina_narzanov
Sanatçı: Aslan Karmoko @karmoko_art