Talostan Kabardey’i

Telostaney (Talostan Kabardey’i), 16. yüzyılda Kabardey’in feodal parçalanmasının bir sonucu olarak ortaya çıkan ve daha sonra Rus ve Osmanlı kaynaklarında Küçük Kabardey olarak bilinen bölgenin siyasi çekirdeği haline gelen önemli özerk beyliklerden biriydi. Bu mülk adını kurucusu olan efsanevi Aydınlık İnal’ın torununun çocuğu Prens Talostan (Tatlotsan) Janhotov’dan almıştır.
Bölge ve coğrafi etki
Telostaney en parlak döneminde (16. yüzyıl ile 17. yüzyılın ilk yarısı) Orta Ön Kafkasya’da stratejik öneme sahip bir alanı işgal etmiştir. Beyliğin toprakları Lesken ve Terek nehirleri arasından Oset toplumlarının yaşadığı dağ boğazlarının girişlerine kadar uzanıyordu. Beylik, Kafkasya’yı Gürcistan’a bağlayan ana yolu kontrol etmesini sağlayan Daryal Boğazı’nın kuzey girişlerini nüfuzu altında tutuyordu. Daha sonra, 18. yüzyıla gelindiğinde, Talostanovların mülkleri kuzeyde Terek’in akışı ve doğuda Kurp Nehri’nin sol kıyısıyla sınırlanan Küçük Kafkas Ovası’nın batı bölümünü oluşturdu.
Kabardey ve Çerkesya birliği sisteminde Telostaney
Telostaney’in asla pan-Adığe dünyasından ayrı bir şey olarak düşünülmediğini vurgulamak önemlidir; Kabardey’in (Doğu Çerkesya) organik bir parçası ve birleşik “Adığe Xeku” (Adığe Ülkesi) alanının bir parçasıydı.

• Hanedan birliği: Telostaney’in yöneticileri, 15. yüzyılda Adığe ve Abaza topraklarını tek bir devlette birleştiren Büyük Prens İnal’ın doğrudan soyundan gelen İnalidlerdi.
• Birleşik siyasi alan: Feodal parçalanmaya rağmen, Telostaney, İdarey ve diğer mülkler kendilerini Çerkes beyliklerinin bir tür konfederasyonu olarak temsil ederek etno-politik birliği hissettiler.
• Ortak iktidar kurumları: Topraksal sınırların çizilmesinden sonra bile Küçük Kabardey prensleri ulusal meselelere katılmış ve Büyük Kabardey prensleriyle dış politikayı koordine etmişlerdir.
• Hukuk ve kültür birliği: Telostaney’in Çerkesya’nın geri kalanıyla birliğinin temeli, Azak Denizi’nden Hazar Denizi’ne kadar birleşik bir yasal ve etik alan yaratan “Adığe Xabze” kodu idi.
  Siyasi etki ve dış ilişkiler
  Talostan Kabardey’i tarihsel olarak etkili bir güç merkezi olarak hareket etmiştir. 16. yüzyılda Talostanovlar Rus yanlısı İdarov klanı ile şiddetli bir rekabet içindeydi. Çoğunlukla bağımsız veya Kırım yanlısı bir yönelime bağlı kalarak Bahçesaray’daki han sarayıyla akrabalık kurmuşlardır.
  Telostaney, diğer Kabardey prensleri gibi, komşu dağlı kabileleri (Oset, Balkar, İnguş) kendi vassalları olarak görüyor ve onlardan ovalardaki meraları kullanma hakkı karşılığında haraç alıyordu. Prens Talostan Janhotov, Çerkes süvarilerinin gemilerle denizi aşıp hanın ikametgahını yıktığı ünlü Bahçesaray seferinin (“Baxçısarey zek’we”) lideri olarak tarihe geçmiştir.
  Sosyal yapı
  Telostaney’de Adığe Xabze kodu tarafından kutsanan klasik bir Adığe sınıf hiyerarşisi işliyordu:

1. Pşi (Prensler): Kana göre diğer İnalidlere eşit olan Talostanov hanedanı.
2. Vork (Soylular): Profesyonel ordunun çekirdeğini oluşturan derecelere (tlekoleş, dejenuğo vb.) ayrılmışlardır.
3. Tıfokotl: Özgür çiftçiler olup 18. yüzyıla gelindiğinde Kabardey’de prenslere daha bağımlı hale gelmişlerdir.
4. Pşıtl ve Vunavüt: Serfler ve ev köleleri.
   Nüfus ve askeri güç
5. yüzyılın ortalarında “Tavz-Sultan” (Küçük Kabardey’in batı kısmı) mülklerinde yaklaşık 600-800 hane bulunuyordu ve bu sayı 10-12 bin kişiye tekabül ediyordu. Bölgelerinden savaş alanına 700 ila 1.500 zırhlı atlı, tüm Küçük Kabardey’den ise toplamda 3.000 savaşçı çıkarılabiliyordu. Ordu, eğitimi ve silahları (zincir zırh-afe, miğfer-taş) bölgede standart olarak kabul edilen seçkin zırhlı süvarilerden (werk’ıdze) oluşuyordu.
6. yüzyılın başlarında, Talostanov ceddinin gücü zayıfladı ve toprakları kademeli olarak Rus İmparatorluğu’nun idari sistemine dahil edildi. Ancak, birleşik ve egemen bir Çerkesya’nın parçası olan Telostaney’in anısı, tarihi belgelerde ve halk şarkılarında korunmuştur.